Cảng Hải Phòng
Hoa Phượng

THÔNG TIN ĐỐI NGOẠI HẢI PHÒNG

Chào thành phố cảng xanh

Vi En Kr Ja Cn

Thông tin văn hóa, du lịch

29/09/2014 - 2:23 PMbaohaiphong.com.vn 8962 Lượt xem

“Đặc sản” hát Đúm tạo nên nét riêng văn hóa tinh thần,

di sản phi vật thể của người Hải Phòng. Ảnh: Thu Hiền

Hát đúm, thuyền phềnh, hò qua sông hái củi... Những giá trị văn hóa dân gian truyền thống đặc sắc của Hải Phòng gắn với con người, vùng đất miền biển hiện vẫn chưa được khai thác hiệu quả. Trong khi, đây chính là những “đặc sản” tạo nên nét riêng văn hóa tinh thần, di sản phi vật thể chỉ riêng Hải Phòng mới có.

 

Những “đặc sản” nghệ thuật dân gian

Nói hát đúm là “đặc sản” nghệ thuật dân gian của Thủy Nguyên không sai. Hơn thế, đây còn là “đặc sản” của văn hóa dân gian truyền thống tại Hải Phòng, gắn với vùng đất Phục Lễ, Phả Lễ.

Theo nghiên cứu, hát đúm có gần 400 năm nay từ thời vua Lê Lợi. Thể loại văn nghệ dân gian này gắn với cuộc sống sinh hoạt thường ngày của người dân địa phương. Đi làm đồng thì hát cho nhau nghe. Hỏi đáp về cày cấy, giống má. Về nhà thì hát cho người thân nghe. Bế em hát. Đun nước hát. Mừng thọ người cao tuổi hát. Tát nước hát. Sắm được món đồ mới cũng hát… Sinh hoạt đời thường có gì thì câu hát đúm có nội dung đấy. Họ hát đơn, hát đôi, hát hỗ trợ nhau. Có những bài hát đố, hát mừng, hát thành hội dài mấy trăm câu mà người dân tổng Phục thuộc vanh vách. Đôi khi, họ còn ứng tác khi giao tiếp trong ngày hội hát đúm để đố nhau. Nhiều vế đố được trao đổi để cùng đưa ra trong hội hát đúm thường niên diễn ra vào tháng Giêng hằng năm.

Hoạt động văn nghệ dân gian đặc sắc này được duy trì sinh hoạt thường xuyên trên địa bàn xã Phục Lễ, các xã lân cận thuộc tổng Phục xưa như Phả Lễ, Tam Hưng... Thỉnh thoảng, các câu lạc bộ giao lưu giữa các xã để trao đổi những câu hát hay, có nội dung độc đáo. Hằng năm, các địa phương có loại hình nghệ thuật dân gian này đều tổ chức lễ hội gắn với hát đúm truyền thống, lễ giỗ tổ Ca công Đông Môn.

Cùng với hát đúm, ca trù của Thủy Nguyên, Hải Phòng còn có “đặc sản” khác là thuyền phềnh, hò qua sông hái củi. Những loại hình biểu diễn đặc biệt này chỉ có ở Hải Phòng và gắn với đặc trưng văn hóa của người dân miền biển. Tuy nhiên, các hoạt động biểu diễn mới dừng ở phạm vi hẹp của địa phương hoặc các hội diễn có quy mô gọn gàng ở Hải Phòng hoặc một ngành, một đơn vị... Chưa có giải pháp hiệu quả lâu dài để phát huy giá trị những di sản phi vật thể đặc biệt này.

Gìn giữ, phát huy từ mỗi cá nhân

Chung quanh câu chuyện gìn giữ, phát huy giá trị loại hình biểu diễn nghệ thuật dân gian của Hải Phòng, nghệ nhân Phạm Thị Đáng được nhắc tới với vai trò đưa hát đúm của Thủy Nguyên vượt ra khỏi “lũy tre làng”. Nghệ nhân là người của xã Phục Lễ. Nhiều năm qua, hát đúm gắn với tên của bà và đi cùng bà đến nhiều hội diễn văn nghệ trong cả nước. Nhờ đó, bạn bè cả nước biết tới di sản phi vật thể độc đáo của thành phố Cảng.

Bà Đáng hiện là người tiếp tục thực hiện trách nhiệm bảo vệ và lưu truyền vốn văn hóa truyền thống đặc sắc của vùng quê giàu giá trị di sản này. Không chỉ tích cực truyền nghệ thuật hát đúm tới các thế hệ trẻ của Thủy Nguyên, bà còn đưa hát đúm Thủy Nguyên đến với các chương trình giao lưu tại những vùng quê có hát đúm như Yên Hưng (Quảng Ninh) hay các hoạt động biểu diễn của Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam trên địa bàn cả nước. Nghệ nhân Phạm Thị Đáng và các thành viên câu lạc bộ hát đúm của xã Phục Lễ còn tích cực cùng với cán bộ xã chú ý phát hiện, trau dồi các hạt nhân hát đúm trong các trường học và địa bàn khu dân cư.

Song đó mới chỉ là tâm huyết của một số người với loại hình nghệ thuật hát đúm. Còn những “đặc sản” nghệ thuật dân gian khác như thuyền phềnh, hò qua sông hái củi vẫn chỉ được giới thiệu quảng bá qua các hội diễn, liên hoan nghệ thuật quần chúng. Cần có những hoạt động quảng bá các loại hình nghệ thuật này thường xuyên hơn gắn với các điểm biểu diễn phục vụ tour, tuyến du lịch. Mặt khác, có thể tổ chức những điểm biểu diễn cố định tại các địa phương – quê hương của những loại hình nghệ thuật này. Qua đó, quảng bá, giới thiệu nét đặc sắc của văn hóa phi vật thể của Hải Phòng đến với người dân thành phố và du khách. Đây cũng là cách để hạn chế sự mai một của các giá trị văn hóa dân gian. Đồng thời, phát huy vai trò trách nhiệm của mỗi cá nhân trong bảo vệ, phát huy giá trị văn hóa như một trong những mục tiêu của Nghị quyết Trung ương 9 (khóa 11) “Phát huy vai trò của gia đình, cộng đồng, xã hội trong việc xây dựng môi trường văn hóa, làm cho văn hóa trở thành nhân tố thúc đẩy con người Việt Nam hoàn thiện nhân cách”.

 

Thùy Linh

Chia sẻ bài viết: